ΔΟΥΛΕΙΑ

 

Περί του αλατιού

Το πρώτο ίσως «ναρκωτικό» της ανθρωπότητας, δεν είναι τροφή, αλλά μας είναι εντελώς απαραίτητο. Λόγω της πολυτιμότητάς του, γίνονταν ακόμα και πόλεμοι, τα παλιά χρόνια, για χάρη του. Αποτέλεσε και μια μορφή νομίσματος κατά το παρελθόν.

Μιλάμε για το αλάτι. Εμείς επισφραγίζουμε τις συμφωνίες με την υπογραφή μας. Κάποτε, όμως, στην αρχαία Ελλάδα, η επισφράγιση γινόταν με το αλάτι, αφού για τους αρχαίους Έλληνες συμβόλιζε την αλληλεγγύη και τη φιλία.   

Σύμφωνα με τον ιστορικό Ρόμπερτ Μούλτχαουφ, πρόκειται για αρχέγονο «ναρκωτικό». Πράγματι, εκεί όπου είναι διαθέσιμο ο άνθρωπος το χρησιμοποιεί περισσότερο απ' όσο το χρειάζεται. Επιπλέον αποδείχθηκε ότι το ιώδιο επιδρά ευεργετικά στον εγκέφαλο και μας κάνει πιο έξυπνους.

Διόλου τυχαία, πολλές πόλεις πήραν το όνομά τους απ' αυτό.

 Η αρχαία ελληνική λέξη για το αλάτι «το αλς» όπως και τη θάλασσα αλς» αποτέλεσε την κοινή ρίζα για οικογένειες λέξεων των ινδοευρωπαικών γλωσσών όπως Salt στα αγγλικά, Sale στα ιταλικά, Sel στα γαλλικά, Sal στα ισπανικά.

Επί αιώνες πολλοί λαοί έπρεπε να πολεμήσουν για να το προμηθευτούν. Στη ρωμαϊκή αυτοκρατορία η πληρωμή των στρατιωτών γινόταν αρχικά με μερίδες αλατιού. Η λατινική λέξη «salarium», προερχόμενη από το «sale», αλάτι, σήμαινε «μισθός» (στα αγγλικά, «salary»). Σήμερα, χάρη στην ανάπτυξη της τεχνολογίας για την ανεύρεση και την εξαγωγή του, αφθονεί σε όλες τις χώρες εκτός από τη Σκανδιναβία, γιατί οι βόρειες θάλασσες δεν είναι ιδιαίτερα αλμυρές.

 

Κρυφό ψυγείο 

 Όταν λέμε «αλάτι» εννοούμε το χλωριούχο νάτριο που εμφανίζεται με τη μορφή κρυστάλλων και είναι άχρωμο. Για πολλά χρόνια αποτέλεσε το μοναδικό συστατικό για τη συντήρηση των τροφών. Μ' αυτό συντηρούσαν το κρέας, τα ψάρια (τις περισσότερες φορές πάνω στα αλιευτικά πλοία), το τυρί, τις ελιές, ακόμα και το βούτυρο.

Οι δυνατότητες συντήρησής του προέρχονται από την ιδιότητά του να καθιστά το νερό που περιέχεται στις τροφές μη βιοδιαθέσιμο, δηλαδή μη διαθέσιμο στη μόλυνση από βακτηρίδια και μύκητες.

Επίσης το χρησιμοποιούσαν στη βυρσοδεψία κατά της σήψης των δερμάτων. 

Το αλάτι το παίρνουμε είτε από τη θάλασσα, στις αλυκές, είτε από τη γη, στα αλατωρυχεία. Στο παρελθόν οι χώρες που περιβρέχονταν από θάλασσα ήταν προνομιούχες, γιατί είχαν αβαθείς ακτές που θερμαίνονταν φυσικά από τον ήλιο, όπου το νερό μπορούσε να εξατμιστεί χωρίς τη χρήση καυσίμου. Το θαλάσσιο αλάτι ήταν λιγότερο καθαρό από εκείνο που προερχόταν από τα ηπειρωτικά κοιτάσματα, το λεγόμενο «διαμάντι του αλατιού», εξαιτίας της κρυσταλλικής μορφής αλλά και της αξίας του.

Σε ορισμένες περιπτώσεις από τα αλατωρυχεία εξορύσσονταν ολόκληροι όγκοι. Συχνότερα το εξήγαγαν από αλμυρές πηγές ή υπεδάφη πλούσια σε αλάτι. Εκεί διοχετευόταν νερό, το οποίο επέστρεφε στην επιφάνεια γεμάτο αλάτι, μέθοδος δημοφιλής στο Φρανς Κοντέ, στη Λορένη, στις αυστριακές Άλπεις, στο Λούνεμπουργκ της Γερμανίας και στα Καρπάθια Όρη. Στη συνέχεια το νερό εξατμιζόταν με βρασμό. Ήταν μια διαδικασία ιδιαίτερα κοπιώδης και δαπανηρή, καθώς απαιτούσε την καύση μεγάλης ποσότητας ξυλείας

Τι είναι, όμως, το αλάτι;

Με απλά λόγια, είναι μια χημική ένωση που αποτελείται από νάτριο και   χλώριο.   

Ας το εξηγήσουμε με απλά λόγια: το νάτριο και το χλώριο αποτελούν δύο από τους βασικότερους ηλεκτρολύτες, οι οποίοι, μεταξύ άλλων, συμβάλλουν:

●   στη ρύθμιση των υγρών του σώματος

●   στη σωστή λειτουργία του μυϊκού και του νευρικού συστήματος

●   στη ρύθμιση της αρτηριακής πίεσης

Από τα 2 στοιχεία, δίνουμε ιδιαίτερη έμφαση στο νάτριο, καθώς αυτό είναι «ο ένοχος» για την υπέρταση. Και μπορεί το νάτριο του αλατιού να συνδέεται με την υπέρταση, αυτό όμως δεν σημαίνει ότι το αλάτι δεν είναι ουσιαστικό για τον οργανισμό μας.

Αντιθέτως! Μας κάνει καλό, αρκεί να καταναλώνεται με μέτρο

Αττικό αλάτι

Οι ανάγκες στον ελλαδικό χώρο καλύπτονταν από το θαλάσσιο αλάτι που προερχόταν από την κρυστάλλωση του θαλασσινού νερού. Αλυκές πιθανολογούνται ότι υπήρχαν από τη μυκηναϊκή εποχή. Το αλάτι ως εμπόρευμα δεν απασχολούσε ιδιαίτερα τους Έλληνες όσο άλλους λαούς.

Η αρχαία Αθήνα το προμηθευόταν από τις αλυκές της Ραφήνας, της Βούλας και του Σουνίου, οι οποίες εκμισθώνονταν σε ιδιώτες παραγωγούς. Το αττικό αλάτι ήταν συνώνυμο της ποιότητας.

Η ιστορία του Μεσολογγίου σαν πόλη ξεκινάει από το εμπόριο αλατιού που πραγματοποιούνταν από τις αλυκές του Λεπάντο (σημερινό Μεσολόγγι) προς τη Ραγκούζα (σημερινό Ντουμπρόβνικ).

Η βυζαντινή αυτοκρατορία προμηθευόταν το αλάτι της από τις αλυκές του Αιγαίου, της Αδριατικής και της Μαύρης Θάλασσας. Το κράτος διατηρούσε δικαιώματα επί της παραγωγής και της πώλησης. Οι αλυκές ανήκαν στον αυτοκράτορα ή στα μοναστήρια, ενώ το διεθνές εμπόριο του αλατιού στη Μεσόγειο πέρασε στα χέρια των ιταλικών ναυτικών δυνάμεων.

 Επί οθωμανικής αυτοκρατορίας οι αλυκές ανήκαν στις κατά τόπους κοινότητες και πόλεις ή σε ιδιώτες οι οποίοι τις καλλιεργούσαν και κατέβαλαν το αλατιάτικο, κατά κεφαλήν φόρο, στις τουρκικές Αρχές.

Το τρίτο έτος της Επανάστασης του 1821, το 1823, το αλάτι έγινε μονοπωλιακό είδος από τα επαναστατημένα εδάφη. Μέχρι το 1900 όλες οι αλυκές πέρασαν στο κρατικό μονοπώλιο.

Το 1902 λειτουργούσαν 16 αλυκές τα έσοδα των οποίων χρησιμοποιούνταν για την αποπληρωμή εθνικών χρεών. Στη διάρκεια του Μεσοπολέμου λειτουργούσαν 25 αλυκές, από τις οποίες το 1996 λειτουργούσαν μόνο οχτώ: δύο στο Μεσολόγγι, δύο στη Λέσβο και από μία στο Κίτρος Ημαθίας, στη Θεσσαλονίκη, στη Μέση Κομοτηνής και στη Νέα Κεσσάνη Ξάνθης, με συνολική ετήσια παραγωγή 120.000-200.000 τόνους.

                                                                  Δοσολογία

Τελικά ίσως να μην μπορούμε να ζήσουμε χωρίς αλάτι. Ποια είναι η ιδανική δοσολογία; Από 1,5 - 8 γραμμάρια τη μέρα, ποσότητα που δεν πρέπει να υπερβαίνουμε. Η διαφοροποίηση εξαρτάται από την ατομική κατάσταση της υγείας, το κλίμα και τις συνθήκες ζωής. Για την Ελλάδα συνήθως η κατανάλωση 2-3 γραμμαρίων καθημερινά θεωρείται αρκετή. Σε γενικές γραμμές η υπέρβαση στο αλάτι ή, καλύτερα, στο νάτριο που αυτό περιέχει προκαλεί απώλεια της ελαστικότητας του καρδιοαγγειακού συστήματος, ευνοεί την υπέρταση και προκαλεί κι άλλες διαταραχές.

 Xωρίς αλάτι πεθαίνουμε, αφού είναι απαραίτητο για την υδατική ισορροπία του οργανισμού. Όταν οι στρατοί μετακινούνταν με τα πόδια ακόμα και δέκα ώρες τη μέρα, ήταν απαραίτητο να έχουν μαζί τους αλάτι. Σύμφωνα με ιστορικές μελέτες, εκατοντάδες στρατιώτες του Ναπολέοντα πέθαναν κατά την υποχώρησή τους από τη Μόσχα επειδή οι πληγές τους δε θεραπεύονταν λόγω της έλλειψης άλατος.

Καλό είναι να μη βάζουμε αλατιέρα στο τραπέζι μας, αφού κατά μέσο όρο το 70% του αλατιού που λαμβάνουμε περιέχεται στο ψωμί, στα τυριά, στα αλλαντικά, στους κύβους μαγειρικής και στα όσπρια. Το αλμυρό, μία από τις τέσσερις βασικές γεύσεις, έχει την ιδιότητα να ενισχύει τη γλυκιά και να αποδυναμώνει την πικρή γεύση - έτσι εξηγείται η επιτυχία του. Έχει αποδειχθεί ότι σήμερα καταναλίσκουμε λιγότερο αλάτι απ' ό,τι στο παρελθόν, την εποχή που ήταν το κυριότερο συντηρητικό και υπήρχε άφθονο σε πολλές τροφές.

Στρατηγική σημασία

Μόλις πριν από πενήντα χρόνια έχασε τη στρατηγική του σημασία.

Ένας θρυλικός δρόμος του αλατιού διασχίζει τη Σαχάρα. Aπό το Ταουντενί φθάνει στο Τιμπουκτού, πόλη που κάποτε ήταν εμπορικό σταυροδρόμι για χρυσό, ελεφαντόδοντο, δούλους και αλάτι. Επί αιώνες μεγάλα καραβάνια, τα οποία αποτελούνταν από χιλιάδες καμήλες, μετέφεραν πλάκες αλατιού από το Βορρά προς το Νότο. Οι περιηγητές του 15ου αιώνα αναφέρουν ότι ήταν επίπεδες, με μήκος που ξεπερνούσε το ένα μέτρο και με βάρος από 25 - 45 κιλά. Ήταν πολύτιμο όσο και το χρυσάφι, όχι μόνο για τον άνθρωπο. Αν για εμάς η μέση δοσολογία είναι περίπου 4 - 5 γραμμάρια τη μέρα, ένα μοσχάρι χρειάζεται 25 και μια αγελάδα 90.

 Απ' αυτό καταλαβαίνουμε γιατί το αλάτι είναι απαραίτητο στην περιοχή των Άλπεων, στη Δανία ήστην Αγγλία αλλά και στο Θιβέτ 

 

Φόροι

Το να ελέγχει ένα κράτος το εμπόριο του αλατιού σήμαινε ότι βρισκόταν σε θέση ισχύος. «Η ιστορία του αλατιού βρίσκεται στο κέντρο της οικονομικής και πολιτικής ισχύος της Γαληνοτάτης Δημοκρατίας», τονίζει ο ιστορικός Ζαν Κλοντ Χοκέτ.

Σε πολλές περιπτώσεις η εμπορευσιμότητα του αλατιού οδήγησε και σε επιβολή φόρων, προστίμων και μονοπωλίων. Ο φόρος που επιβαλλόταν στο αλάτι έφτανε πολλές φορές να είναι διπλάσιος του κόστους του, γεγονός που οδήγησε σε συγκρούσεις.

Από την αρχαιότητα υπήρχαν φόροι για το αλάτι. Παράλληλα αναπτύχθηκε το λαθρεμπόριο, για παράδειγμα, ανάμεσα στα ελβετικά καντόνια και στη Γαλλία, κατά το 17ο και 18ο αιώνα μέχρι το 1840.

 Σε πολλές χώρες, όπως και στην Ελλάδα, υπήρχε μονοπώλιο αλατιού μέχρι το 1985.

Δεν είναι τυχαίο ότι το κίνημα του Γκάντι τάχθηκε ενάντια στο μονοπώλιο που είχε επιβληθεί από τους Άγγλους. Το 1930, ακολουθούμενος από μεγάλο πλήθος, κατευθύνθηκε προς τη θάλασσα, όπου συγκέντρωσε παράνομα κάποια γραμμάρια αλατιού. Αμέσως μετά προκλήθηκε εξέγερση από τους φτωχούς χωρικούς, η οποία πέτυχε το σκοπό της.

Η Βενετία κυριάρχησε στο εμπόριο του αλατιού στη Μεσόγειο μέχρι το 16ο αιώνα λόγω των αλυκών της λιμνοθάλασσας. Το 932 οι Βενετοί άρχισαν να καταστρέφουν τις αλυκές των ανταγωνιστών τους. Από το 12ο αιώνα εγκατέλειψαν τις αλυκές τους στην Κιότζα, γιατί τους συνέφερε να αγοράζουν αλάτι και να το μεταφέρουν με τα πλοία τους από την Κύπρο, την Κρήτη, την Ίμπιζα  και την Αλεξάνδρεια.

Σ' αυτές τις περιπτώσεις το αλάτι χρειαζόταν και ως σαβούρα για τα πλοία που επέστρεφαν άδεια. Από τις αρχές του 20ού αιώνα το αλάτι άρχισε να γίνεται όλο και πιο σημαντικό για τα εργοστάσια της σόδας, του χλωρίου, των χημικών λιπασμάτων και των σαπουνιών. Τα τελευταία χρόνια μεγάλες ποσότητες αλατιού έχουν άλλο προορισμό: τη διασπορά ως αντιπηκτικό στους χιονισμένους δρόμους. Τη δεκαετία του 1990, στις ΗΠΑ, πάνω από το 40% του αλατιού καταναλώθηκε γι' αυτό το σκοπό.

Πηγές:

 Άρθρο της Ανθής Μουντάνου

https://www.mymarket.gr/

https://chem.noesis.edu.gr/greece-salts-history

http://www.seasalt.gr/Article

ΔΟΥΛΕΙΑ

 

Ο ΦΡΑΠΕ ΒΛΑΠΤΕΙ

 

Kαι στο βάθος PORSE και απάτες ΟΠΕΚΕΠΕ

Κρίμα το όνομα...

Τα τραπουλόχαρτα και η ιστορία τους

Στην κλασική αρχαιότητα τυχερά παιχνίδια υπήρχαν, κυρίως με αστραγάλους ή ζάρια, που τα έλεγαν κύβους και από εκεί μας έχει μείνει η λέξη διακυβεύω,  όπως και το «ανερρίφθω κύβος» που είπε (στα ελληνικά) ο Ιούλιος Καίσαρ όταν αποφάσισε να διαβεί τον Ρουβίκωνα, φράση που έχει επικρατήσει στη χρήση με τη μορφή «ο κύβος ερρίφθη».

Και το τάβλι ήταν γνωστό στην αρχαιότητα, τα χαρτιά όμως όχι.

• 

Η ιστορία της τράπουλας

Αρχικά, η λέξη «τράπουλα», προέρχεται από την ιταλική λέξη «trappola». Τα λεξικά θα σας πουν ότι trappola θα πει «απάτη, παγίδα», πράγμα που είναι σωστό αλλά δεν λέει και πολλά.

Δεν είχε ποτέ στα ιταλικά η λέξη trappola τη σημασία της δεσμίδας των παιγνιοχάρτων, υπήρχε όμως ένα βενετσιάνικο παιχνίδι που λεγόταν trappola, οπότε μάλλον από αυτό, μέσω Επτανήσων, θα πέρασε η λέξη και στα ελληνικά, αρχικά με τη σημασία της δεσμίδας που χρησιμοποιούσαν οι παίχτες για να παίξουν το συγκεκριμένο παιχνίδι και μετά για την οποιαδήποτε δεσμίδα χαρτιών.
Ποιος ανακάτεψε πρώτος τα τραπουλόχαρτα; Κι αυτό γιατί η πατρότητά της είναι μάλλον ένα μυστήριο.

Τέσσερις χώρες και λαοί ερίζουν για το ποιος την… πρωτοέπιασε, αλλά ως πιο ανίσχυρη κρίνεται η άποψη περί Αράβων. Είναι γεγονός ότι οι Άραβες συνέβαλαν στη διάδοση κάποιων μορφών τράπουλας, πιθανόν να επέφεραν αλλαγές σ’ αυτές, αλλά δεν ήταν αυτοί που εφηύραν την τράπουλα.

Πιο πιθανή πάντως άποψη από αυτή είναι ότι τα περίεργα αυτά τραπουλόχαρτα, εμφανίστηκαν για πρώτη φορά στην Αίγυπτο, σε ανύποπτο χρόνο, έχοντας επάνω τους θρησκευτικές απεικονίσεις. Οι αποκρυφιστές μάλιστα ασπάζονται περισσότερο την άποψη αυτή και θεωρούν ότι η εφεύρεση των τραπουλόχαρτων χρονολογείται πριν από τον έντυπο λόγο, ότι η τράπουλα ήταν η πρώτη μορφή «βιβλίου» και ότι τα τραπουλόχαρτα, στη μορφή που είχαν τότε, αποτύπωναν συμβολικά την αρχέγονη γνώση, αποτελούσαν ένα μέρος της λατρείας του Αιγυπτίου θεού Τοθ και με τη βοήθειά τους μπορούσε να προβλεφθεί η μοίρα των ανθρώπων και το μέλλον τους, να δοθούν συμβουλές προς αυτούς και να εξηγηθεί η θέληση των θεών.

Οι υποστηρικτές αυτής της άποψης θεωρούν ότι αυτά τα αρχέγονα «Φύλλα της Τύχης» ή «Τάροκ» αποτελούν τον «πνευματικό πρόγονο» όλων των τραπουλόχαρτων και ότι η πιο αυθεντική μορφή τους διασώθηκε ως «Τάροκ των Βοημών» και ήδη ως τράπουλα με την ονομασία «Ταρώ του Τοθ».

Μια άλλη άποψη τοποθετεί την επινόηση των παιγνιόχαρτων μεταξύ του 9ου και 10ου αιώνα, στην Ινδία. Τα χαρτιά είχαν πολεμικές αναπαραστάσεις και η άποψη αυτή ενισχύεται από το γεγονός της ομοιότητας των συμβόλων των πρώτων ευρωπαϊκών τραπουλόχαρτων και των συμβολικών ινδουιστικών παραστάσεων. Δεν είναι λίγοι εκείνοι που συνδέουν την προέλευση της τράπουλας από το σκάκι, αφού η λέξη ναϊμπ, που εκφράζει τη χαρτοπαιξία στην ινδοστανική, σημαίνει υπολοχαγός.

Η περισσότερο κρατούσα και με τα περισσότερα επιχειρήματα άποψη, όμως, είναι αυτή που συνδέει την τράπουλα με την Κίνα, όπου μάλιστα, ως γνωστό, εφευρέθηκε και το χαρτί. Εδώ λοιπόν φαίνεται πως εμφανίστηκαν για πρώτη φορά παιγνιόχαρτα μεταξύ 7ου και 10ου αιώνα, στην αρχή μάλιστα μπορεί ταυτόχρονα να χρησιμοποιούντο και ως χαρτονομίσματα, όπως πιστεύουν κάποιοι ιστορικοί. Η ομοιότητα, πάντως, των κινέζικων χαρτονομισμάτων και των κινέζικων παιγνιοχάρτων είναι αξιοσημείωτη.

Τα παιγνιόχαρτα θεωρούνται εξέλιξη των κινέζικων ντόμινο, γιατρικού της πλήξης. Σύμφωνα με μια εκδοχή, που βρίσκουμε στην κινέζικη εγκυκλοπαίδεια – λεξικό «Τσινγκ-Τσζε-Τουνγκ» του 1678, ο Κινέζος αυτοκράτορας του 12ου αιώνα Σεν-Χο, ανέθεσε στους σοφούς του να βρουν ένα αντίδοτο στην πλήξη που ένιωθαν στο παλάτι οι τριακόσιες παλλακίδες του, οπότε και κάποιος σοφός του έφερε μια συλλογή από μικρές, ωραία διακοσμημένες, πλάκες από ελεφαντόδοντο, με τις οποίες, κατά τα λεγόμενά του, μπορούσαν να παιχτούν πολλά και διαφορετικά παιχνίδια. Τόσο ο αυτοκράτορας, όσο και οι παλλακίδες του, ενθουσιάστηκαν και, πλέον, το πρόβλημα της ανίας λύθηκε. Ο Τ.Φ. Καίητερ, όμως, στο βιβλίο του «Η εφεύρεση της τυπογραφίας στην Κίνα» αναφέρεται σε χαρτοπαιξία στην Κίνα ήδη τουλάχιστον από το 969.

Τα κινέζικα τραπουλόχαρτα, που μπορεί να ήταν ταυτόχρονα και χαρτονομίσματα στην αρχική τους μορφή και χρήση, διαδόθηκαν σε όλη την Ασία και από εκεί στην Αίγυπτο των Μαμελούκων, απ’ όπου πέρασαν γύρω στο 1370 στην Ιταλία και στην Ισπανία.  

Η τράπουλα των Μαμελούκων ήταν εντυπωσιακά όμοια με μια σύγχρονη: είχε 52 φύλλα, χωρισμένα σε 4 «φυλές» τα μπαστούνια του πόλο, τα νομίσματα, τα σπαθιά και τα κύπελλα. Κάθε φυλή είχε δέκα φύλλα αριθμημένα από 1 έως 10 και τρία ‘βασιλικά’ φύλλα, ανάλογα με τις δικές μας φιγούρες: τον βασιλιά, τον αντιβασιλιά και τον βεζίρη.  

Είναι  εντυπωσιακό ότι από το 1370 και μετά βρίσκει κανείς σε όλη την Δυτική Ευρώπη σαφείς και αφθονότατες αναφορές στο χαρτοπαίγνιο, γεγονός που δείχνει την ταχύτατη αποδοχή που βρήκε η νέα ψυχαγωγία, τόσο για παιχνίδια συναναστροφών όσο και για χαρτομαντεία.

Μια από τις πρώτες αναφορές είναι ένα έγγραφο από την αυλή της Βραβάνδης, από το 1379, όπου αναφέρεται η αγορά μιας τράπουλας για λογαριασμό του βασιλικού ζεύγους, δηλαδή του βασιλιά Βενσεσλάς του Λουξεμβούργου και της βασίλισσας Ιωάννας της Βραβάνδης.

Σε κάθε περίπτωση υπάρχουν αναφορές ότι παιγνιόχαρτα εμφανίστηκαν στην Ιταλία το 1299, στην Ισπανία το 1371, στις Κάτω Χώρες το 1379 και στη Γερμανία το 1377, ενώ σχετική αναφορά βρίσκουμε σε γαλλικό χειρόγραφο των αρχών του 14ου αιώνα, σε γαλλικό ποίημα του 1328 και σε άλλο έγγραφο του αρχείου του Καρόλου ΣΤ’, το 1392.

Δεν φαίνεται να υπάρχουν στοιχεία για το πότε ακριβώς έφθασαν στην Αγγλία, όμως, το 1463, οι ντόπιοι κατασκευαστές ζητούν κρατική προστασία κατά των εισαγόμενων τύπων που ανταγωνίζονται σκληρά τα εγχώρια προϊόντα. 

• 

Ο Κάρολος Ε’, το 1369, στοχεύοντας στη διάδοση της τοξοβολίας, απαγόρευσε στους υπηκόους του να ασχολούνται με άλλα, ρητώς κατονομαζόμενα στο σχετικό διάταγμα, παιχνίδια, στα οποία, όμως, δεν περιλαμβάνονται τα χαρτιά. Νωρίτερα, πάντως, ο Κάρολος Δ’, λέγεται πως διασκέδαζε παίζοντας χαρτιά επί πολλές ώρες κατά τη διάρκεια της μακράς ασθενείας του.

Στην Ανατολική Ευρώπη έφθασαν προς τα τέλη του 15ου αιώνα, γεγονός που αποκλείει την, επίσης προταθείσα, άποψη, ότι τα τραπουλόχαρτα εισήχθησαν μέσω της Ανατολικής Ευρώπης και μάλιστα μέσω των τσιγγάνων, ενώ στην Αμερική μάλλον ήδη από την εποχή του Κολόμβου. Το σίγουρο πάντως είναι ότι ήδη στα μέσα του ιστ’ αιώνα, οι Ισπανοί τα είχαν μεταδώσει στους Αζτέκους του Μεξικού, των οποίων είχε ήδη καταστεί ιδιαίτερα προσφιλής ενασχόληση.

Καθ’ όσον αφορά στους Βυζαντινούς, δεν υπάρχει καμία μαρτυρία σχετικά με τράπουλες, κάτι που προφανώς σημαίνει ότι δεν πρόλαβαν να τις γνωρίσουν. Επίσης δεν υπάρχει καμιά μαρτυρία (π.χ. από περιηγητές) για χρήση τραπουλών στην τουρκοκρατούμενη Ελλάδα, χωρίς αυτό να αποδεικνύει με βεβαιότητα ότι κάτι τέτοιο δεν συνέβαινε. Αντιθέτως χαρτιά παίζονταν στα ενετοκρατούμενα Επτάνησα, από όπου στη συνέχεια η συνήθεια πέρασε και σε μερικές περιοχές της Πελοποννήσου και της Στερεάς Ελλάδας (τότε Ρούμελης).

Από το 1884 και μετά η εκτύπωση και η εμπορία των παιγνιοχάρτων ανήκε στο Μονοπώλιο του Ελληνικού κράτους

Τόσο η κατασκευή, όσο και η εξέλιξη διαφέρουν από χώρα σε χώρα. Όσο βρισκόμαστε στα πρώτα χρόνια της κυκλοφορίας της τράπουλας, τόσο πιο πολυτελής είναι η κατασκευή της. Όσο όμως η διάδοσή της στα λαϊκά στρώματα μεγαλώνει, τόσο κατασκευάζονται φθηνότερες τράπουλες, οι οποίες είναι πιο προσιτές. Τα πρώτα χαρτιά ήταν από περγαμηνή ή λεπτά οστέινα φύλλα, χειροποίητα ζωγραφισμένα, πραγματικά αριστουργήματα. Η εφεύρεση της ξυλογραφίας και της τυπογραφίας, καθιστούν ευκολότερη την εκτύπωση και την τράπουλα πιο φθηνή. Ως πρώτη ύλη χρησιμοποιείτε πλέον το χαρτόνι, το οποίο επιστρώνεται με διάφορα υλικά όπως το κερί ή το βερνίκι, για μεγαλύτερη αντοχή.

Μεταξύ του 1450 και του 1550 υπήρχαν τουλάχιστον 350 κατασκευαστές τράπουλας στη Γαλλία, ενώ το Ουλμ και η Κολωνία στη Γερμανία, η Βιέννη, η Γένουα, η Τεργέστη, η Λυών, η Τουλούζη, η Αβινιόν, η Ρουέννη, η Λιμόζ και το Παρίσι ήταν τα αρχικά κέντρα κατασκευής. Οι γαλλικές τράπουλες ήταν πολύ φθηνές με αποτέλεσμα να κατακλύσουν όλη την Ευρώπη και την Αγγλία, στην οποία αποτέλεσαν και πρότυπο κατασκευής των αγγλικών.

Ένας φάντης μπαστούνι πάνω στο άλογό του μεγέθους 19x9 cm είναι από τα παλαιότερα ευρωπαϊκά τραπουλόχαρτα που σώζονται του 14ου ή 15ου αιώνα και βρίσκεται στο μουσείο του Μπασάντο. Επίσης, 13 φύλλα φυλάσσονται στην Αίθουσα Λιθογράφων της Εθνικής Βιβλιοθήκης του Παρισιού και λέγεται ότι προέρχονται από τράπουλα που κατασκευάστηκε το 1392 για λογαριασμό του βασιλιά Καρόλου του Στ΄.

                                                           

Πώς διαιρείται η τράπουλα

Σε μια τράπουλα υπάρχουν:
• 52 φύλλα, όσες και οι εβδομάδες του χρόνου
• 13 φύλλα κάθε «χρώματος» (φυλής), όσες και οι εβδομάδες μιας εποχής ή όσοι οι σεληνιακοί μήνες
• 4 «χρώματα» (φυλές), όσες και οι εβδομάδες του μήνα
• 12 φιγούρες, όσοι και οι μήνες του χρόνου

Στην Ιταλία οι τέσσερις φυλές  της τράπουλας ονομάζονται μπαστούνια (bastoni), νομίσματα (denari), σπαθιά (spade) και κύπελλα (coppe) και υποτίθεται ότι συμβολίζουν, αντίστοιχα, τους αγρότες, τους εμπόρους, τους ευγενείς και τον κλήρο.

Οι ισπανικές ονομασίες είναι ανάλογες.

Στη Γερμανία και την Ελβετία προτιμήθηκαν, αντίστοιχα, τα φύλλα, τα κουδούνια, τα βελανίδια και οι καρδιές, τελικά όμως επικράτησε το γαλλικό σύστημα, που αποτελεί συγκερασμό των παραπάνω, και έχει τριφύλλια (trèfles, ♣) που αντιστοιχούν στα ιταλικά μπαστούνια, καρά (carreaux, ♦) που αντιστοιχούν στα ιταλικά νομίσματα, πίκες (piques, ♠) που αντιστοιχούν στα ιταλικά σπαθιά, και καρδιές (coeurs, ♥) που αντιστοιχούν στα ιταλικά κύπελλα.

Στην αρχή οι φιγούρες είναι βασιλιάς, ιππότης και υπηρέτης, ενώ αργότερα προστίθεται η βασίλισσα, με αποτέλεσμα η τρίτη σημερινή φιγούρα, ο βαλές, να πάρει χαρακτηριστικά και του ιππότη και του υπηρέτη.

Τα γαλλικά τραπουλόχαρτα είχαν το τεράστιο πλεονέκτημα ότι μπορούσαν να αναπαραχθούν εύκολα με μια μέθοδο παρόμοια με το στένσιλ, γι’ αυτό και γρήγορα επικράτησαν, αν και ακόμα και σήμερα χρησιμοποιούνται π.χ. ιταλικές τράπουλες για διάφορα λαϊκά παιχνίδια στην Ιταλία.

Στα γαλλικά τραπουλόχαρτα, οι φιγούρες πήραν τα ονόματα μεγάλων προσωπικοτήτων της ιστορίας, έτσι ο ρήγας κούπα είναι ο Καρλομάγνος, ο ρήγας καρό ο Καίσαρ, ο ρήγας σπαθί ο Μέγας Αλέξανδρος και ο ρήγας μπαστούνι ο Δαβίδ.

Υπάρχουν και δύο άλλες φιγούρες ελληνικού ενδιαφέροντος: η Αθηνά ως ντάμα μπαστούνι και ο Έκτορας ως βαλές καρό.

Σε άλλες περιπτώσεις, χρησιμοποιήθηκαν φιγούρες με πρόσωπα εστεμμένων, ή ακόμα και με αντιθρησκευτικές παραστάσεις στη γαλλική επανάσταση.

 Μια φιλελληνική τράπουλα που κυκλοφόρησε στην Ουγγαρία το 1829 και της οποίας σώζονται 11 φύλλα στο Ιστορικό Μουσείο παρουσιάζει στις φιγούρες της  τους: Καποδίστρια (Ρήγας κούπα), ­ Κουντουριώτη (Ρήγας σπαθί), Μαυροκορδάτο (Ρήγας καρό), ­ Υψηλάντη (Ρήγας μπαστούνι), Ελλάδα (Ντάμα κούπα), Αθηνά (Ντάμα καρό),  Καρτερία (Ντάμα μπαστούνι), Μιαούλη (Βαλές κούπα), Κολοκοτρώνη (Βαλές σπαθί), Μπότσαρη (Βαλές καρό) και Κανάρη (Βαλές μπαστούνι).  

Αυτή η τράπουλα εθεωρείτο ότι είναι η πρώτη του είδους της, αλλά πρόσφατα βρέθηκε μια άλλη που εικάζεται βασικά ότι είναι  του1822, δηλαδή παλαιότερη, στην οποία οι τέσσερις ρηγάδες απεικονίζονται με τις μορφές των Αλέξανδρου Υψηλάντη, Οδυσσέα Ανδρούτσου, Γεωργάκη Ολύμπιου και Γεωργίου Καντακουζηνού.

Αυτή η τράπουλα τυπώθηκε στη Γερμανία και εδώ βλέπουμε τέσσερις φιγούρες της:

Ρήγας σπαθί είναι ο Υψηλάντης, Ρήγας μπαστούνι ο Γεωργάκης Ολύμπιος (το χαρτί γράφει Jordaki – Γιορντάκι), Ντάμα μπαστούνι η πριγκίπισσα Υψηλάντη και Ντάμα κούπα η Μπουμπουλίνα (ή Populina όπως τη θέλει ο γερμανός φιλέλληνας που σχεδίασε την τράπουλα).

Και μόνο από τα πρόσωπα φαίνεται πως η τράπουλα φτιάχτηκε τον πρώτο καιρό της επανάστασης -μάλιστα, ο Βαλές σπαθί είναι Αλβανός.

Τα παιγνιόχαρτα στον Ελλαδικό χώρο

Δεν είναι γνωστό πότε μπήκαν τα παιγνιόχαρτα στον ελλαδικό χώρο. Κατά πάσα πιθανότητα οι βυζαντινοί δεν πρόλαβαν να τα γνωρίσουν, ή τουλάχιστον δεν υπάρχει καμιά σχετική μαρτυρία. Ασφαλώς στα Επτάνησα επί ενετοκρατίας παίζονταν χαρτιά, αλλά για την τουρκοκρατούμενη Ελλάδα δεν υπάρχει μαρτυρία από περιηγητές, όμως σε πολλά παλιά λεξικά βρίσκουμε ότι η λέξη grec σημαίνει ‘χαρτοκλέφτης, απατεώνας’. Μερικά λεξικά λένε ότι υπαίτιος για την δυσφημιστική αυτή εξέλιξη υπήρξε κάποιος Θεόδωρος Άπουλος, ένα είδος Νικ Δε Γκρηκ της εποχής του Λουδοβίκου του 14ου, που είχε μαδήσει στο λανσκενέ, χαρτοπαίγνιο της εποχής, όλους τους αυλικούς του Βασιλιά Ηλίου με μια σημαδεμένη τράπουλα.

Είναι βέβαιο πως αυτή η εξήγηση φτιάχτηκε εκ των υστέρων. Άλλωστε, με την ίδια σημασία χρησιμοποιούσαν τη λέξη και οι άγγλοι (όπου η χαρτοκλεψία λεγόταν παλιότερα greekery) αλλά και οι Ισπανοί.· Δύσκολο να έφτασε ως εκεί η χάρη του Άπουλου. Πολλοί ανώνυμοι συμπατριώτες μας θα ευθύνονται, σε συνδυασμό με τη φήμη ελευθεριότητας που είχαν αποκτήσει οι αρχαίοι Έλληνες ήδη από την εποχή των Ρωμαίων.

1.                                                                                

Ελληνική Ορολογία

Ολη σχεδόν η χαρτοπαικτική ορολογία μας είναι ευρωπαϊκής προελεύσεως και όχι τουρκικής.

Τις ονομασίες των φυλών τις πήραμε από τα ιταλικά-ισπανικά, εκτός από τα καρά που τα πήραμε από τους Γάλλους. Μάλιστα, εδώ έγινε κι ένα μπέρδεμα, αφού τα ♠ τα λέμε μπαστούνια, ενώ το παλιό ιταλικό και ισπανικό bastone, basto σημαίνει τη φυλή ♣, που εμείς τη λέμε σπαθιά (δάνειο από το spade, espadas, που όμως στα ιταλικά-ισπανικά δηλώνει τη φυλή ♠!).

Προχωρώντας στα ετυμολογικά της τράπουλας, τον βαλέ που είναι δάνειο από τα γαλλικά (valet, υπηρέτης) τον λέμε και φάντη, που είναι δάνειο από τα ιταλικά (fante) και τελικά ανάγεται στο λατινικό infans, παιδί· και επειδή οι ανήλικοι πρίγκιπες, που λέγονταν infante στην Ισπανία, είχαν μια σωματοφυλακή για να μην πέσουν θύματα των παλατιανών μηχανορραφιών, η σωματοφυλακή αυτή ονομάστηκε infanteria, όρος που γέννησε το σύγχρονο αγγλικό infantry αλλά και τον δικό μας φαντάρο.

Ο φάντης ή φάντες εμφανίζεται και στη φρασεολογία, όπου για κάποιον ανεπιθύμητο που παρουσιάζεται αναπάντεχα λέμε ότι εμφανίστηκε σαν φάντης μπαστούνι.

Η προέλευση της φράσης μάλλον βρίσκεται στη χαρτομαντεία, όπου ο βαλές μπαστούνι είναι σύμβολο κακοτυχίας.

Επίσης, όταν κάποιος συνδέει ή παραβάλλει δύο εντελώς άσχετα μεταξύ τους πράγματα, λέμε τι σχέση έχει ο φάντης με το ρετσινόλαδο; Κατά μία (μάλλον ευφάνταστη) εκδοχή, η φράση γεννήθηκε όταν ένας φαρμακοποιός επέμενε να πατσίσει τα χρέη του από τα χαρτιά δίνοντας τζάμπα φάρμακα στους κερδισμένους.

Σε πολλά παιχνίδια με χαρτιά υπάρχει η έννοια της μπάζας, που είναι ενετικό δάνειο αραβικής αρχής (baza), και δεν έχει καμιά σχέση με τα οικοδομικά μπάζα που κι αυτά είναι ιταλικό δάνειο (basa) ελληνικής όμως αρχής (βάσις). Η μπάζα λέγεται, ή ίσως λεγόταν παλιότερα, και χαρτωσιά, σχετική δε είναι η παροιμιώδης φράση ‘δεν πιάνω μπάζα (ή χαρτωσιά) μπροστά του’ όταν θεωρούμε κάποιον ασύγκριτα ανώτερο από εμάς.

Λέμε βέβαια για κάποιον που αποκόμισε πολλά κέρδη από μια υπόθεση, ότι «έκανε γερή μπάζα» ή «έκανε τη μπάζα του» και προπολεμικά «μπαζαδόρους» έλεγαν τους αητονύχηδες που πλούτιζαν γρήγορα (και όχι πολύ καθαρά)· «αφού μας εσκοτώναν με το ζόρι / στα μακελειά τους χρόνια οι μπαζαδόροι», λέει σε κάποιο ποίημα ο Βάρναλης.

Πρέφα

Ένα παιχνίδι με μπάζες είναι και η πρέφα, που κάποτε ήταν το κυρίαρχο καφενειακό παιχνίδι αφού συνδυάζει τύχη και τέχνη. Μάλιστα, τόσο πολύ δύσκολο παιχνίδι θεωρείται, που παλιότερα υπήρχε η φράση «δεν παίρνει από πρέφα» για κάποιον που το μυαλό του δεν κόβει, δεν καταλαβαίνει. Σήμερα η φράση έχει εξελιχτεί σε «παίρνω πρέφα» που σημαίνει αντιλαμβάνομαι κάτι εγκαίρως, το υποψιάζομαι.

Η λέξη πρέφα είναι γαλλικής ετυμολογίας, από το préférence που σημαίνει προτίμηση, αλλά το παιχνίδι είναι ανατολικοευρωπαϊκό, που έφτασε σε εμάς από τη Ρωσία (όπου λέγεται preferans), όπως μαρτυρεί και το ότι οι πόντοι στην ελληνική πρέφα μετριούνται με καπίκια. Αν και εξόχως τεχνικό παιχνίδι η πρέφα, η αλήθεια είναι ότι επιβραβεύει την υπομονή έναντι της τέχνης, όπως λέει και η χαρτοπαικτική παροιμία Η πρέφα θέλει υπομονή και το πικέτο τέχνη

Σχετικό για τη νικητήρια στρατηγική στην πρέφα είναι και το απόσπασμα του Αλέξανδρου Παπαδιαμάντη, από το διήγημα “Η καλλικατζούνα”: Ο γερο-Κονόμος ήτον “φίδι κολοβό”. Έπαιζε πάντοτε ρωσική πρέφα με τον γερο-Αποστολίδην και με ένα άλλον. Αν δεν είχε εφτά χαρτωσιές, δεν “αγόραζε”. Ποτέ δεν ήτο ευχαριστημένος να παίξη μίαν μάχην, χωρίς να βάλη “άνθρωπον μέσα”. Ποτέ του δεν έχασε πρέφαν.

 Εκφράσεις

Από την πρέφα πρέπει να προέρχονται και φράσεις όπως «τα βρήκε μπαστούνια» (επειδή στην ιεραρχία της πρέφας τα μπαστούνια είναι η ευτελέστερη φυλή, οπότε αν τα δύο φύλλα που βρει ο εκτελεστής στην αγορά είναι μπαστούνια υπάρχει μεγαλύτερη πιθανότητα να του είναι ακατάλληλα και να “μπει μέσα”) ή «την κάναμε από κούπες» (επειδή οι κούπες είναι η ακριβότερη φυλή, οπότε αν μπεις μέσα στις κούπες πληρώνεις περισσότερα). Αλλά και γενικά η χαρτοπαιξία και τα τραπουλόχαρτα έχουν δώσει πάμπολλες ιδιωματικές και παροιμιακές εκφράσεις, μερικές πανευρωπαϊκές, όπως

παίζω με ανοιχτά χαρτιά,

 βάζω κάτω τα χαρτιά μου,

ανοίγω τα χαρτιά του,

 έχω κρυμμένο έναν άσο στο μανίκι μου,

παίζω το καλό μου ή το τελευταίο μου χαρτί,

 γκρεμίστηκε σαν πύργος από τραπουλόχαρτα,

παίζει με σημαδεμένη τράπουλα.

Λέμε επίσης τα κάνανε πλακάκια (από μέθοδο των χαρτοκλεπτών), το πέρασε στο ντούκου (από την πόκα) ή κρατάει πισινή (από την κοντσίνα).

http://sarantakos.wordpress.com

https://www.newsbeast.gr/weekend/arthro/773580/i-istoria-tis-trapoula

https://toperiodikomas.blogspot.com/2016/01/h-istoria-ths-trapoulas.html

ΚΛΑΝΙΟΛΑ

 

Σχεδόν πενήντα χρόνια πίσω, στρατιώτης στη Ρόδο, έπεσε στα χέρια μου ένα κείμενο σχετικό με αυτό που δημοσιεύω. Δυστυχώς δεν ξέρω τον πρώτο συγγραφέα για να του αποδώσω τον Καίσαρο...

Το αρχικό κείμενο βεβαίως το έχω αλλάξει κατά πολύ, παραμένει βεβαίως στο πνεύμα του αρχικού. 

Το βρήκα και το μοιράζομαι μαζί σας ζητώντας συγνώμη από όσες και όσους δυσαρεστούνται...

CLAN Α.Ε

ΓΕΝΙΚΟΙ ΑΝΤΙΠΡΟΣΩΠΟΙ ΕΛΛΑΔΟΣ

Κ. ΠΟΡΔΟΠΟΥΛΟΣ – Δ. ΚΛΑΝΙΔΗΣ & ΣΙΑ

Σαρανταπόρδου 3

Χαβούζα Κερατσινίου

 

ΘΕΜΑ Περί του πόρδεσθαι

ΣΧΕΤ.   ΧΕΣ45/ΚΛΑΣ3/174/ΠΟΡΔ003/ΠΡΩΚΤΟΣ 1 ^ος

 

•  

Ως επληροήθημεν η αξιότιμος οικογένεια σας και γενικώς το άμεσον περιβάλλον σας υποφέρει δεινώς και φρικωδώς από όζοντας πόρδους, τους οποίους άπαντες εξαπολύετε ιδίως κατόπιν απολαυστικών γευμάτων, εις τα οποία ιδιαιτέρως αρέσκει, επίσης δε και κατά την ώρα του ύπνου σας.

Ο διάσημος Ρώσος χημικός Πουφ Πουφ Βρωμοκολάρωφ εις το σύγγραμμά του (διά το οποίο και ετιμήθη με το βραβείο ΚΛΑΝΙΑΝ) «Φακή η βομβαρδιστική και Φασίολος ο βομβητής» αναφέρεται λεπτομερώς εις το θέμα μας.

Η εταιρεία μας, εν τη προσπαθεία της όπως σας εξυπηρετήσει και ανακουφίσει, ανέθεσε σε διασήμους χημικούς και μηχανολόγους τη μελέτη του πολυκρότου τούτου ζητήματος.

Οι επιστήμονες ούτοι έλαβον υπ' όψιν μεταξύ άλλων

●   τας περί του πόρδου αντιλήψεις των αρχαίων Ελλήνων διδασκόντων περί του πόρδεσθαι («Ω καταισχύνη πάντων των πορδομένων» , βλέπε Δημοκρίτου «Περί ανέμων»)

● την περί υγιεινής αντίληψης της θυμοσοφολαικής παροιμίας «κώλος κλασμένος, γιατρός χεσμένος» .

Επιτραπήτω μας η ελευθερότης εκφράσεως του λόγου διότι υψίστης επστημονικής σημασίας λόγοι την επιβάλλουν.

Αι παλαιότεροι μέθοδοι εξουδετερώσεως των εκ του πόρδου δυσαρέστων εντυπώσεων ήτοι

η καθυσήχασις του ήχου δια βηχός (ξερόβηχας) ή

η δια ταυτοχρόνου τριξήματος της καρέκλας ίνα εξαλείφεται ηχητικώς ο αφιέμενος πόρδος προς εξαπάτησιν των ακουόντων, απεδείχθησαν ατελέσφοροι διότι επρόδιδεν πάντα η οσμή.

Η αγγλοσαξωνική μέθοδος του ελευθέρου και αφελώς πέρδεσθαι εκρίθη ασυμβίβαστος με την παροιιώδη λεπτότητα των μεσογειακών λαών, εν οις και οι Έλληνες.

Η μουσουλμανική τοιαύτη της υποκόφου αφέσεως (κούφιοι) εκρίθη απαράδεκτος δια ανθρώπους έχοντες το θάρρος της γνώμης των .

•                                                                   

Ούτω κατόπιν μακρών μελετών και ερευνών, ευρισκέμεθα εις την ευχάριστον θέσιν να σας αναφέρω ότι επιτύχομεν την κατασκευήν ευχρήστου συσκευής φερομένης εις το εμπόριον υπό το όνομα «ΚΛΑΝΙΟΛΑ», ήτις εφαρμοζόμενη επί του εφεδρώνος  έχει την ιδιότητα να καθορίζει και τους αναθέσει. σπουδαιότερον, με ειδικούς μεταλάκτας, να μετατρέπει κατά βούλησιν την αποκρουστικήν οσμή των εις ευώδες άρωμα, γαρυφάλλου, λεβάντας, ιάσμου κ.λ.π και τον ήχον εις μουσικήν μοντέρναν, ελαφράν, λαικήν, κλασσικήν κ.λ.π κατ' εκλογήν.

Ούτω δια της συσκευής «ΚΛΑΝΙΟΛΑ» αποκτάτε τα εξής πλεονεκτήματα.

1.    Απαλλάσεσθε από εν απαίσιον ελάττωμα

2.    Έχετε ραδιόφωνο δωρεάν και άνευ συνδρομής εις το ΕΙΡ (το οποίον έχετε εν ταυτώ κυριολεκτικώς κλασμένον)

3.    Είσθε αρωματισμένος άνευ ετέρας  επιβαρύνσεως, είδος πολυτελείας, ΦΠΑ 36%)

4.    Αποφεύγετε πλείστας παραξηγήσεις εκ της ακαίρου αφέσεως του πόρδου ήτις γενικώς θεωρείται εκδήλωσις υπερτάτου περιφρονήσεως/

• 

Η συσκευή «ΚΛΑΝΙΟΛΑ» φέρεται εις το εμπόριον εις τρία μεγέθη, ούτως ώστε να εφαρμόζει εις όλους τους πρωκτούς, τιμάται δε 30   Ευρώ η απλή και 50 η με μουσικόν μεταλλάκτην.

Δια ηλικιωμένας δεσποινίδας (γεροντοκόραι) διαθέτομεν ειδικήν κλανιόλαν εις σχήμα μπανάνας ..

Εις αξιωματικούς αποστράτους και εφέδρους απολυομένουςχορηγούμε συσκευήν με έκπτωσιν 25% και μεταλλάκτην του πόρδου εις θούρια εμβατήρια και σαλπίσματα.

Δια κληρικούς ειδικούς μεταλλάκτας μετατροπής του πόρδου εις οσμήν λιβανίου μετά κωδωνωκρουσιών.

Δια τους μάγκες και κουτσαβάκηδες ο πόρδος μετατρέπεται εις ζειμπέκικον.

Δια τας πενθεράς (κακάς) μεταλλάκτην του πόρδου εις γλυκόλογα δια τον γαμβρόν (λόγια του κώλου).

Τέλος δια πρωκτούς εξαιρετικών διαστάσεων δεχόμεθα πααγγελίας επί μέτρο.

Η τοποθέτηση της συσκευής είναι εύκολη κατά τη νύχτα, αν δεν θέλετε να την χρησιμοποιήσετε, να την τοποθετήσετε εντός ποτηρίου ύδατος, ομού μετά τη μασέλα σας εάν έχετε ηλικία.

•                                                                                   

Με την ελπίδα ότι σας ανακουφήσαμε, αναμένωμεν τας παραγγελίας σας (τώρα και στο e - shop μας claniola . gr )

 

Οι αντιπρόσωποι

οι εικόνες από το https://www.newsbeast.gr/weird/arthro/591224/ti-itan-i-perifimi-klaniola




 

Ο ΟΛΥΜΠΙΑΚΟΣ ΠΡΩΤΑΘΛΗΤΗΣ 2024 CONFERENCE LEAQUE

 

Πλημμύρες / Πώς τις αντιμετώπιζαν στην αρχαιότητα

 «Το νερό μπορεί να επηρεάσει θετικά στην παρουσία του ανθρώπου, αλλά μπορεί ταυτόχρονα να συντελέσει και στην καταστροφή του»

Τις δύσκολες αυτές μέρες, μια «ματιά» στο παρελθόν μπορεί να είναι και διδακτική. Πώς αντιμετώπιζαν στην αρχαιότητα τις πλημμύρες, την καταστροφή οικισμών και την ανάγκη διαχείρισης και κατασκευής αποστραγγιστικών έργων;

«Το νερό μπορεί να επηρεάσει θετικά στην παρουσία του ανθρώπου, αλλά μπορεί ταυτόχρονα να συντελέσει και στην καταστροφή του. Μία ένδειξη αποτελεί η μυθολογική παράδοση, σύμφωνα με την οποία ο κατακλυσμός του Ωγύγου (σ.σ. κατά μία εκδοχή μυθικός ηγέτης της Βοιωτίας), προκλήθηκε από την υπερχείλιση της Κωπαΐδας, με αποτέλεσμα ο αφανισμός πολισμάτων των Βοιωτών, Αθηναίων και Ελευσίνιων που είχαν κατοικήσει την περιοχή, ενώ κατέστρεψε ακόμα και την Αττική. Η μυθολογική παράδοση θέλει τους μυθικούς κατοίκους του Ορχομενού, τους Μινύες, να δημιουργούν τα πρώτα έργα για την αποξήρανση και διαχείριση των υδάτων της λίμνης», δηλώνει στο ΑΠΕ-ΜΠΕ η Εύη Τσώτα, αρχαιολόγος της Εφορείας Αρχαιοτήτων (ΕΦΑ) Βοιωτίας, για τη λίμνη Κωπαΐδα που απετέλεσε σημαντικό πόλο έλξης κατοίκων, κατά τη διάρκεια των αιώνων, ανεξαρτήτως των προβλημάτων που είχαν με τη διαχείριση των υδάτων της.

Σήμερα η Κωπαΐδα είναι πεδιάδα της Βοιωτίας, η οποία δημιουργήθηκε ύστερα από την αποξήρανση της ομώνυμης λίμνης κατά το διάστημα 1880-1930. Οι πρώτοι που αποξήραναν τη λίμνη, σύμφωνα με τη μυθολογική παράδοση, ήταν οι αρχαίοι κάτοικοι του Ορχομενού, οι Μινύες. Η αποξήρανσή της αποτέλεσε το μεγαλύτερο εγγειοβελτιωτικό έργο όχι μόνο των προϊστορικών χρόνων, αλλά γενικά της αρχαιότητας.

«Το μεγαλόπνοο, όμως, σχέδιο αποξήρανσης της λίμνης, που υλοποιήθηκε κατά τη Μυκηναϊκή εποχή, ήταν εξαιρετικά σύνθετο. Έπρεπε να διαμορφωθεί η περίμετρος της λίμνης με σκοπό τον περιορισμό της, με την εκτροπή δύο ποταμών, του Βοιωτικού Κηφισού και του Μέλανα, που κατέληγαν στην Κωπαΐδα. Για να οδηγήσουν το νερό όπου θα τους επέτρεπε να αποκτήσουν γόνιμα εδάφη και ασφάλεια από ανεξέλεγκτες πλημμύρες, έσκαψαν βαθιά κανάλια και ανύψωσαν μεγάλα κτιστά αναχώματα, διοχετεύοντας τα νερά των ποταμών στις φυσικές καταβόθρες που υπάρχουν στις παρυφές της λίμνης, μέσω των οποίων τους έδωσαν διέξοδο προς τη θάλασσα. Τα τεχνικά έργα περιλαμβάνουν τεχνητές λίμνες εν είδει ταμιευτήρων ύδατος, όπου μπορούσαν να έχουν νερό σε περιόδους ξηρασίας. Παράλληλα, αρκετά σημεία είχαν διαμορφωθεί για τον έλεγχο και την αποτροπή υπερχείλισης, αφήνοντας κάθε φορά ελεγχόμενο όγκο νερού να εισρέει στη λίμνη», προσθέτει η αρχαιολόγος.

ο εντυπωσιακότερο τμήμα των έργων που διασώθηκαν είναι η βόρεια αποστραγγιστική τάφρος, μήκους 25 περίπου χιλιομέτρων, η οποία ξεκινούσε από τον Ορχομενό και κατέληγε στο σημερινό Κάστρο, όπου διακλαδιζόταν σε δύο τμήματα για να οδηγήσουν το νερό στις φυσικές καταβόθρες. «Το μεγάλο ανάχωμα που υψώθηκε ήταν περίπου 3 μέτρα ύψος και είχε πλάτος 30 μέτρα. Για να ενισχύσουν, δε, τη διάβρωση και φθορά του αναχώματος, κατά μήκος των μακρών πλευρών του κατασκεύασαν ισχυρό κυκλώπειο τοίχο πάχους 2,5 μέτρων. Το ανάχωμα πλέον είχε διπλή σημασία, από τη μία προστάτευε από υπερχείλιση ενώ παράλληλα προσέφερε έναν ασφαλή δρόμο για τη μεταφορά ανθρώπων και προϊόντων», εξηγεί η Ε. Τσώτα.

Ωστόσο, η ιστορία της Κωπαΐδας δεν σταματά στους προϊστορικούς χρόνους. Σύμφωνα με ιστορικές πηγές μεταξύ 335-331 π.Χ., επί Αλεξάνδρου Γ’, προέκυψαν νέα έργα, τόσο με τη μερική χρήση των παλαιών μυκηναϊκών έργων, όσο και με την εκσκαφή μιας νέας κεντρικής αποστραγγιστικής τάφρου. «Το 1920, όμως, αποκαλύφθηκαν από τον αρχαιολόγο Ν. Παπαδάκη στην Κορώνεια της Βοιωτίας μερικές επιγραφές χαραγμένες επάνω σε μεγάλους μαρμάρινους ορθοστάτες (μία εξ αυτών εκτίθεται στο Αρχαιολογικό Μουσείο Θηβών).

Καταγράφουν επιστολές σταλμένες από τον φιλέλληνα Ρωμαίο αυτοκράτορα Αδριανό (117-138 μ.Χ.) προς τους κατοίκους της ομώνυμης αρχαίας βοιωτικής πόλης για τα αντιπλημμυρικά και εγγειοβελτιωτικά έργα που πραγματοποιήθηκαν τελικά στην περιοχή κατ’ εντολή του ίδιου του αυτοκράτορα, ο οποίος επισκέφθηκε την Κορώνεια το 125 μ.Χ. και διέγνωσε αυτοπροσώπως το πρόβλημα στην εξεύρεση καλλιεργήσιμης γης, εξαιτίας των πλημμυρών που προκαλούνταν από τα νερά των ποταμών της δυτικής Κωπαΐδας», πληροφορεί η συνομιλήτρια του ΑΠΕ-ΜΠΕ.

Στην πρώτη επιστολή (του 125 μ.Χ.) γίνεται αναφορά στην ανάγκη διευθέτησης της κοίτης του Κηφισού και της Έρκυνας, καθώς και των άλλων ποταμών της περιοχής, μέσω της εκσκαφής τάφρων και της κατασκευής αναχωμάτων. «Ταυτόχρονα, ενημερώνει τους κατοίκους ότι θα χορηγήσει στην πόλη 65.000 δηνάρια από το αυτοκρατορικό ταμείο για την ολοκλήρωσή τους, ενώ αφήνει τους κατοίκους της πόλης να επιλέξουν τους μηχανικούς που θα αναλάμβαναν την κατασκευή τους. Δέκα χρόνια μετά, το 135 μ.Χ., με νέα επιστολή του, ο αυτοκράτορας επανέρχεται στο θέμα κάνοντας ιδιαίτερη μνεία στον ποταμό Φάλαρο. Στην επιστολή αυτή τους ενημερώνει ότι στέλνει τον αγαπητό του φίλο Αιμίλιο Ιούγκο για τη διευθέτηση. Τέλος, στην τρίτη επιστολή (135 – 137 μ.Χ.), τα αντιπλημμυρικά και εγγειοβελτιωτικά έργα στον Φάλαρο εμφανίζονται να έχουν ήδη ολοκληρωθεί. Ο Αδριανός φαίνεται να είναι ιδιαίτερα ικανοποιημένος, αλλά εφιστά την προσοχή τους να μην παραμελήσουν τη συντήρησή τους, ενώ τους επισημαίνει ότι όποιος προξενούσε βλάβη στα έργα θα αναγκαζόταν να επανορθώσει και η πόλη θα υποχρεωνόταν να καταβάλει πρόστιμο 1.500 δηναρίων για την προξενηθείσα ζημία», επισημαίνει η Ε. Τσώτα.

Οι παρεμβάσεις που πραγματοποιήθηκαν κατά τους ρωμαϊκούς χρόνους στην Κωπαΐδα έκλεισαν τον κύκλο των αρχαίων αντιπλημμυρικών έργων στη λίμνη. «Συνεχιστές της μακράς αυτής παράδοσης, τα ρωμαϊκά αντιπλημμυρικά έργα απέδωσαν πλούσια καλλιεργήσιμη γη και αποτέλεσαν αναπόσπαστο κρίκο στην αλυσίδα μιας πανάρχαιας και διαχρονικής προσπάθειας εκμετάλλευσης των εύφορων εδαφών της λεκάνης. Η, δε, πόλη της Κορώνειας, τίμησε τον ευεργέτη Αδριανό για το πολύτιμο δώρο του, με την τοποθέτηση ενός μαρμάρινου αδριάντα, σωζόμενου ύψους 1,82 μέτρων, που σήμερα εκτίθεται στο Αρχαιολογικό Μουσείο Θηβών», καταλήγει η αρχαιολόγος.

Πηγή:newsbeast.gr

https://www.avgi.gr/koinonia/460393_pos-tis-antimetopizan-stin-arhaiotita

ΠΟΛΕΜΟΣ

 

Πόλεμος

 

Πόλεμος είναι μια κατάσταση ένοπλης σύγκρουσης μεταξύ κοινωνιών. Γενικά χαρακτηρίζεται από ακραία επιθετικότητα, καταστροφή και θνησιμότητα, χρησιμοποιώντας τακτικές ή άτακτες στρατιωτικές δυνάμεις. Μια απουσία πολέμου συνήθως ονομάζεται «ειρήνη». Οι εχθροπραξίες αναφέρονται στις κοινές δραστηριότητες και χαρακτηριστικά των τύπων πολέμου, ή των πολέμων σε γενικές γραμμές.  Ο ολικός πόλεμος είναι πόλεμος που δεν περιορίζεται σε καθαρά νόμιμους στρατιωτικούς στόχους, και μπορεί να οδηγήσει σε μαζικές απώλειες πολιτών και άλλων μη-μαχίμων.

Ενώ μερικοί μελετητές θεωρούν τον πόλεμο ως μια καθολική και προγονική πτυχή της ανθρώπινης φύσης, άλλοι υποστηρίζουν ότι είναι αποτέλεσμα συγκεκριμένων κοινωνικοπολιτιστικών ή οικολογικών συνθηκών

Τύποι πολέμου

Ασύμμετρος πόλεμος είναι μια σύγκρουση μεταξύ αντιπάλων με δραστικά διαφορετικά επίπεδα στρατιωτικής ικανότητας ή μεγέθους.

·         Βιολογικός πόλεμος, ή μικροβιακός πόλεμος, είναι η χρήση βιολογικών τοξικών ή μολυσματικών όπλων όπως βακτήρια, ιοί και μύκητες.

·         Η Εξέγερση είναι ένας τύπος πολέμου ενάντια στην εξουσία, όταν αυτοί που συμμετέχουν στην εξέγερση δεν αναγνωρίζονται ως πολεμιστές (νόμιμοι μαχητές). Μια εξέγερση μπορεί να καταπολεμηθεί μέσω πολέμου κατά της εξέγερσης και μπορεί επίσης να αντιταχθεί με μέτρα για την προστασία του πληθυσμού και από πολιτικές και οικονομικές ενέργειες διαφόρων ειδών που αποσκοπούν στην υπονόμευση των ισχυρισμών των ανταρτών κατά του κατεστημένου καθεστώτος.

·         Θρησκευτικός πόλεμος ή ιερός πόλεμος είναι ένας πόλεμος που προκαλείται ή δικαιολογείται κυρίως από τις διαφορές στη θρησκεία. Σε πολλές περιπτώσεις τα θρησκευτικά επιχειρήματα είναι εμφανώς παρόντα αλλά χαρακτηρίζονται ποικιλοτρόπως από φονταμενταλισμό ή θρησκευτικό εξτρεμισμό.

·         Κυβερνοπόλεμος περιλαμβάνει τις ενέργειες ενός έθνους-κράτους ή διεθνούς οργανισμού για οργανωμένη ή όχι επίθεση και απόπειρα καταστροφών των πληροφοριακών συστημάτων άλλου έθνους.

·         Μη συμβατικός πόλεμος, το αντίθετο του συμβατικού πολέμου, είναι μια προσπάθεια επίτευξης στρατιωτικής νίκης μέσω συγκατάθεσης, συνθηκολόγησης ή μυστικής υποστήριξης για μια πλευρά μιας υπάρχουσας σύγκρουσης.

·         Ολοκληρωτικός πόλεμος είναι ο πόλεμος με οποιονδήποτε δυνατό τρόπο, παραβλέποντας τους κανόνες του πολέμου, χωρίς όρια στους νόμιμους στρατιωτικούς στόχους, χρησιμοποιώντας όπλα και τακτικές με αποτέλεσμα να κυριαρχούν οι σημαντικές υλικές καταστροφές, ή απαιτήσεις για πολεμικές προσπάθειες που απαιτούν σημαντικές θυσίες από τον φιλικό άμαχο πληθυσμό.

·         Πληροφοριακός πόλεμος είναι η εφαρμογή καταστροφικής δύναμης σε μεγάλη κλίμακα ενάντια σε περιουσιακά στοιχεία και συστήματα πληροφοριών, έναντι των υπολογιστών και δικτύων που υποστηρίζουν τις τέσσερις κρίσιμες υποδομές (δίκτυα ισχύος, επικοινωνίες, οικονομία και μεταφορές). 

·          Πυρηνικός πόλεμος είναι ένας τύπος πολέμου στον οποίο τα πυρηνικά όπλα είναι η κύρια, ή μια σημαντική, μέθοδος επίτευξης συνθηκολόγησης.

·         Συμβατικός πόλεμος είναι μια πολεμική σύγκρουση μεταξύ κρατών στα οποία πυρηνικά, βιολογικά ή χημικά όπλα δεν χρησιμοποιούνται ή προσβλέπουν σε μια περιορισμένη ανάπτυξη.

·         Χημικός πόλεμος περιλαμβάνει τη χρήση χημικών όπλων στη μάχη. Τα δηλητηριώδες αέρια ως χημικά όπλα χρησιμοποιήθηκαν κυρίως κατά τη διάρκεια του Α' Παγκόσμιου Πολέμου και είχε ως αποτέλεσμα πάνω από ένα εκατομμύριο εκτιμώμενα θύματα, συμπεριλαμβανομένων περισσότερων από 100.000 αμάχων.

·          Ψυχρός πόλεμος είναι μια έντονη διεθνής αντιπαράθεση χωρίς άμεση στρατιωτική σύγκρουση, αλλά με διαρκή απειλή αυτού, συμπεριλαμβανομένων υψηλών επιπέδων στρατιωτικών προετοιμασιών, δαπανών και ανάπτυξης και μπορεί να περιλαμβάνει ενεργές συγκρούσεις με έμμεσα μέσα, όπως τον οικονομικό πόλεμο, τον πολιτικό πόλεμο, τις μυστικές επιχειρήσεις, την κατασκοπεία και τον κυβερνοπόλεμο.

Στόχοι

Οντότητες που επιλέγουν σκόπιμα να πάνε στον πόλεμο και οντότητες που εξετάζουν εάν θα τερματίσουν έναν πόλεμο ή μπορούν να διατυπώσουν πολεμικούς στόχους ως εργαλείο αξιολόγησης / προπαγάνδας. Οι πολεμικοί στόχοι μπορεί να αποτελέσουν δικαιολογία για μια εθνική-στρατιωτική επίλυση.

Ορισμός

Ο Φριντ ορίζει τους στόχους του πολέμου ως «τα επιθυμητά εδαφικά, οικονομικά, στρατιωτικά ή άλλα οφέλη που αναμένονται μετά την επιτυχή ολοκλήρωση ενός πολέμου».

Ταξινόμηση

 

Απτοί / άυλοι στόχοι:

o    Οι απτοί πολεμικοί στόχοι μπορεί να περιλαμβάνουν (για παράδειγμα) την απόκτηση εδάφους ή την αναγνώριση των οικονομικών παραχωρήσεων (όπως στους αγγλο-ολλανδικούς πολέμους).

·         Οι άυλοι πολεμικοί στόχοι - όπως η συσσώρευση αξιοπιστίας ή φήμης  – μπορεί να έχουν πιο απτή έκφραση («η κατάκτηση αποκαθιστά το κύρος, η προσάρτηση αυξάνει τη δύναμη»).

·         Άμεσοι / έμμεσοι στόχοι:

o    Οι άμεσοι πολεμικοί στόχοι ενδέχεται να περιλαμβάνουν δημοσιευμένες αποφάσεις πολιτικής.

·         Οι έμμεσοι πολεμικοί στόχοι  μπορούν να έχουν τη μορφή πρακτικών συζητήσεων, μνημονίων και οδηγιών.

·         Θετικοί / αρνητικοί στόχοι:

o    Οι «θετικοί πολεμικοί στόχοι» καλύπτουν απτά αποτελέσματα.

o    Οι «αρνητικοί πολεμικοί στόχοι στοχεύουν» να αποτρέψουν ανεπιθύμητα αποτελέσματα.

Οι στόχοι του πολέμου μπορούν να αλλάξουν κατά τη διάρκεια της σύγκρουσης και μπορεί τελικά να μετατραπούν σε «συνθήκες ειρήνης» - τις ελάχιστες συνθήκες υπό τις οποίες ένα κράτος μπορεί να σταματήσει να διεξάγει έναν συγκεκριμένο πόλεμο.

Ιστορικοί πόλεμοι

Ακολουθούν μερικά παραδείγματα των πιο γνωστών πολέμων μέσα στην ελληνική και παγκόσμια ιστορία. Φυσικά αποτελούν μόνο ένα μικρό μέρος όλων των πολέμων που έχουν διεξαχθεί.

·         Περσικοί πόλεμοι: Είναι οι πόλεμοι που προέκυψαν από τις εκστρατείες των Βασιλέων της Περσίας στην Αρχαία Ελλάδα. Τελικά, οι αρχαίοι Έλληνες κατάφεραν να αποκρούσουν τις εκστρατείες.

·         Πελοποννησιακός πόλεμος: Προκλήθηκε από τον ανταγωνισμό της Πελοποννησιακής και της Αθηναϊκής συμμαχίας με ηγέτιδες δυνάμεις τις πόλεις-κράτη Σπάρτη και Αθήνα αντίστοιχα. Κατέληξε στην ολοκληρωτική ήττα της Αθήνας και της συμμαχίας της. Στην πραγματικότητα ο πελοποννησιακός πόλεμος δεν είναι ο μοναδικός, ο πρώτος ή ο τελευταίος πόλεμος στην Αρχαία Ελλάδα, οι πόλεις-κράτη ήταν ανεξάρτητες ουσιαστικά δυνάμεις και αγωνίζονταν η κάθε μία για τη δική της κυριαρχία. Η πολιτική ενοποίηση της Ελλάδας πραγματοποιήθηκε επί Φιλίππου Β΄.

·         Οι εκστρατείες του Μεγάλου Αλεξάνδρου: Μετά την ενοποίηση της Ελλάδας, ο γιος του Φίλιππου Β΄, Μέγας Αλέξανδρος πολέμησε εναντίον της Περσίας, και άλλων γειτονικών περιοχών, όπως η Αίγυπτος, η Ινδία και η Βακτριανή. Τελικά πέτυχε την πλήρη κατάκτηση της Περσίας και της Αιγύπτου και τη δημιουργία μιας προσωρινής αυτοκρατορίας σε αυτές τις περιοχές μαζί με την Ελλάδα.

·         Ρωμαϊκές κατακτήσεις: Με τον όρο αυτό εννοούνται μια σειρά από πολέμους που διεξήγαγε η Ρωμαϊκή αυτοκρατορία εναντίον των δυνάμεων της Μεσογείου και άλλων γειτονικών. Το αποτέλεσμα ήταν η δημιουργία μιας τεράστιας Ρωμαϊκής αυτοκρατορίας.

·         Εξάπλωση της Αραβίας: Παρομοίως με τους Ασσύριους, τους Πέρσες, τους Έλληνες, τους Ρωμαίους οι Άραβες εξαπλώθηκαν κατά τον πρώιμο Μεσαίωνα, αφού ενοποιήθηκε πολιτικά η Αραβία σταματώντας τους εμφύλιους πολέμους, εξεστράτευσε και κατέκτησε τις γειτονικές και όχι μόνο περιοχές. Οι Άραβες κατέκτησαν τη νότια Μεσόγειο, την Ιβηρική Χερσόνησο, την Περσία (σημερινό Ιράν) και κάποιες γειτονικές περιοχές. Η κατάκτηση αυτή συνοδευόταν με την παράλληλη εξάπλωση του Ισλάμ το οποίο ήταν στενά συνδεδεμένο με τα Αραβικά κράτη.

·         Σταυροφορίες: Εκστρατείες ευρωπαϊκών δυνάμεων, υπό το Χριστιανισμό, εναντίον δυνάμεων της Μέσης Ανατολής, υπό το Ισλάμ. Απέτυχαν ουσιαστικά το σκοπό τους, δηλαδή την κατάκτηση των Αγίων τόπων.

·         Εισβολή της Χρυσής ορδής: εκστρατεία των μογγολικών και τουρκικών φύλων. Ξεκινώντας από τη Μογγολία, η οποία ενοποιήθηκε πολιτικά υπό τον Τζένγκις Χαν σταματώντας τους εμφύλιους πολέμους, κατέκτησαν γειτονικές περιοχές της ερήμου Γκόμπι, τη Βόρεια Κίνα, και κατέκτησαν στα δυτικά την Περσία, μέρη της Μικράς Ασίας, μέρη της σημερινής Σιβηρίας και της Ευρωπαϊκής Ρωσίας. Ορισμένες ομάδες έφτασαν μέχρι την κεντρική Ευρώπη.

·         Αποικιοκρατία: Ο αποικισμός των μεγάλων δυνάμεων στο Νέο Κόσμο δεν ήταν αναίμακτος. Ανταγωνισμοί μεταξύ των αποικιοκρατικών Ευρωπαϊκών δυνάμεων και ο παραγκωνισμός των ντόπιων πληθυσμών οδήγησε σε πλήθος από πολέμους. Ο πιο χαρακτηριστικός από αυτούς ήταν ο μικρός παγκόσμιος στον οποίο ενεπλάκησαν σχεδόν όλες οι αποικιοκρατικές δυνάμεις.

·         Ναπολεόντειοι πόλεμοι: Απόπειρα του Ναπολέοντα Βοναπάρτη να κατακτήσει (πολιτικά ή στρατιωτικά) την Ευρώπη. Ξεκίνησε από τη Γαλλική Επανάσταση στη Γαλλία και έπειτα έγινε ουσιαστικά δικτάτορας. Τελικά απέτυχε το σκοπό του και οι χώρες της Ευρώπης επανήλθαν στα σύνορά τους.

·         Α΄ Παγκόσμιος Πόλεμος: Εμπόλεμη σύρραξη μεταξύ των ευρωπαϊκών δυνάμεων συνασπισμένες στις δυνάμεις της Αντάντ και τις κεντρικές δυνάμεις. Ήταν η πιο σφοδρή πολεμική σύρραξη μέχρι τότε και τελικά δεν πέτυχε το σκοπό του, δηλαδή κάποια κατάκτηση. Ομολογουμένως τα αποτελέσματα του πολέμου ήταν περισσότερο αρνητικά.

·         Β΄ Παγκόσμιος Πόλεμος: Δεύτερη εμπόλεμη σύρραξη μεταξύ των αποκαλούμενων "Συμμάχων" (πολλά ευρωπαϊκά κράτη, ΗΠΑ, Καναδάς, Αυστραλία, Νέα Ζηλανδία) και των υπόλοιπων ευρωπαϊκών κρατών (με εξαίρεση της Ισπανίας, της Πορτογαλίας και της Ελβετίας, που παρέμειναν ουδέτερες) και της Ιαπωνίας, συνασπισμός που έγινε γνωστός ως "Άξονας". Ήταν η πιο σφοδρή πολεμική σύρραξη της ιστορίας. Ομολογουμένως τα αρνητικά αποτελέσματα του πολέμου ήταν πάρα πολλά. Το τελικό γεωπολιτικό αποτέλεσμα ήταν η ανάδειξη δύο υπερδυνάμεων, των Ηνωμένων Πολιτειών Αμερικής και της Σοβιετικής Ένωσης.

·         Ψυχρός πόλεμος: Ονομάζεται το σύνολο των εχθροπραξιών, ανταγωνισμών και εντάσεων σε διάφορα μέρη του κόσμου που ήταν αποτέλεσμα της έντασης μεταξύ της Σοβιετικής Ένωσης και των Ηνωμένων Πολιτειών Αμερικής. Στα πλαίσιά του εντάσσονται ο Ελληνικός Εμφύλιος Πόλεμος 1946-1949, ο Πόλεμος του Βιετνάμ κατά τα έτη 1965 - 1973 και η διάσπαση της Κορέας σε Νότια και Βόρεια. Σταμάτησε το 1991 με τη διάλυση της Σοβιετικής Ένωσης.

Κατάλογος πολέμων ανά αριθμό θανάτων

Τα παρακάτω στοιχεία περιλαμβάνουν θανάτους αμάχων από ασθένειες, λιμούς, γενοκτονίες κλπ καθώς και θανάτους στρατιωτών σε μάχες.

·         60.000.000–72.000.000 - Β΄ Παγκόσμιος Πόλεμος (1939–1945)

·         36.000.000 - Εξέγερση του Αν Λουσάν (Κίνα, 755–763)

·         30.000.000–60.000.000 - Κατακτήσεις των Μογγόλων (13ος αιώνας)

·         25.000.000 - Κατάκτηση από τη Δυναστεία Τσινγκ της Δυναστείας Μινγκ (1616–1662)

·         20.000.000 - Α΄ Παγκόσμιος Πόλεμος (1914–1918)

·         20.000.000 - Εξέγερση των Ταϊπίνγκ [1] (Κίνα, 1851–1864)

·         20.000.000 - Δεύτερος Κινο-Ιαπωνικός Πόλεμος (1937–1945)

·         10.000.000 - Περίοδος Τσαν-κουό (Κίνα, 475 π.Χ.–221 π.Χ.)

·         7.000.000–20.000.000 Κατακτήσεις του Ταμερλάνου (1360–1405)

·         5.000.000–9.000.000 - Ρωσικός Εμφύλιος Πόλεμος (1917–1921)

·         5.000.000 - Κατακτήσεις του Μενελίκ Β' της Αιθιοπίας (1882–1898)

·         3.800.000–5.400.000 - Δεύτερος Πόλεμος του Κονγκό (1998–2007)

·         3.500.000–6.000.000 - Ναπολεόντειοι πόλεμοι (1804–1815)

·         3.000.000–11.500.000 - Τριακονταετής Πόλεμος (1618–1648)

·         3.000.000–7.000.000 - Εξέγερση με τις Κίτρινες Μαντίλες (Κίνα, 184–205)

·         2.500.000–3.500.000 - Πόλεμος της Κορέας (1950–1953)

·         2.300.000–3.800.000 - Πόλεμος του Βιετνάμ (1945–1975)

·         2.000.000–4.000.000 - Γαλλικοί θρησκευτικοί πόλεμοι (Πόλεμοι Ουγενότων) (1562–1598)

·         2.000.000 - Κατακτήσεις του Σάκα (1816–1828)

·         2.000.000 - Εισβολή του Μαχμούντ-ε Γκαζναβί στην Ινδία (1000–1027)

·         300.000–3.000.000 - Πόλεμος Ανεξαρτησίας του Μπανγκλαντές (1971)

·         1.500.000–2.000.000 - Πόλεμος στο Αφγανιστάν (1979– )

·         1.000.000–1.500.000 - περίοδος Σοβιετικής επέμβασης (1979–1989)

·        1.300.000–6.100.000 - Κινέζικος Εμφύλιος Πόλεμος (1928–1949) αυτά τα στοιχεία δεν περιλαμβάνουν απώλειες και θύματα του Β΄ Παγκοσμίου Πολέμου

·        1.000.000–2.000.000 - Μεξικάνικη Επανάσταση (1910–1920)

·        1.000.000 - Πόλεμος Ιράν-Ιράκ (1980–1988)[2]

Βιβλιογραφία

Χαράλαμπος Πουτιός, Ανδρισμοί και πόλεμος. Ιστοριογραφικές προσεγγίσεις στις μεγάλες ευρωπαϊκές χώρες από τον 19ο αιώνα ως και τον Α' παγκόσμιο πόλεμο, εκδόσεις: Ελληνική Πρωτοπορία, ISBN 978-618-80274-3-5, Απρ 2013

 

 

19 Ιούν 2017

Ο πόλεμος, η βία και οι διώξεις παγκοσμίως αναγκάζουν περισσότερους ανθρώπους από ποτέ να εκτοπιστούν από τις εστίες τους, σύμφωνα με έκθεση που δημοσιεύει σήμερα η Ύπατη Αρμοστεία του ΟΗΕ για τους Πρόσφυγες (Υ.Α.).

Σύμφωνα με τη νέα ετήσια έκθεση της Υ.Α. Παγκόσμιες Τάσεις, που αποτελεί τη μεγαλύτερη ετήσια έρευνα του οργανισμού για το φαινόμενο του εκτοπισμού, υπήρχαν 65,6 εκατομμύρια αναγκαστικά εκτοπισμένοι παγκοσμίως στα τέλη του 2016 – σχεδόν 300.000 περισσότεροι από την περσινή χρονιά. Ο συνολικός αυτός αριθμός αντιστοιχεί σε έναν τεράστιο αριθμό ανθρώπων που χρήζουν προστασίας σε παγκόσμιο επίπεδο.

Ο αριθμός των 65,6 εκατομμυρίων περιλαμβάνει τρεις σημαντικές κατηγορίες. Πρώτον, περιλαμβάνονται οι πρόσφυγες, στα 22,5 εκατομμύρια, τον υψηλότερο αριθμό που έχει σημειωθεί ποτέ. Από αυτούς, τα 17,2 εκατομμύρια εμπίπτουν στην εντολή της Υ.Α. και οι υπόλοιποι είναι Παλαιστίνιοι πρόσφυγες που έχουν καταγραφεί από τον αδελφό οργανισμό UNWRA. Η Συρία, εξαιτίας του πολέμου, εξακολουθεί να αποτελεί τη μεγαλύτερη χώρα προέλευσης προσφύγων (5,5 εκατομμύρια). Ωστόσο το 2016 υπήρξε μια νέα μεγάλη κρίση: στο Νότιο Σουδάν, η καταστροφική κατάρρευση των ειρηνευτικών προσπαθειών τον Ιούλιο οδήγησε στον ξεριζωμό 739.900 ανθρώπων μέχρι τα τέλη του έτους (1,87 εκατομμύρια σήμερα).

Δεύτερον, περιλαμβάνονται οι εσωτερικά εκτοπισμένοι, που έφτασαν τα 40,3 εκατομμύρια στα τέλη του 2016, σε σύγκριση με 40,8 εκατομμύρια το 2015. Οι μεγαλύτερες καταστάσεις εσωτερικού εκτοπισμού σημειώθηκαν στη Συρία, το Ιράκ αλλά και μέσα στην Κολομβία. Παρ’ όλα αυτά, το πρόβλημα του εσωτερικού εκτοπισμού είναι παγκόσμιο και αντιστοιχεί σχεδόν στα δύο τρίτα του παγκόσμιου συνόλου των εσωτερικά εκτοπισμένων.

Τρίτον, περιλαμβάνονται οι αιτούντες άσυλο, άνθρωποι που εγκατέλειψαν την πατρίδα τους και αναζητούν διεθνή προστασία ως πρόσφυγες. Έως τα τέλη του 2016, ο αριθμός των ανθρώπων που αναζήτησαν άσυλο σε παγκόσμιο επίπεδο ήταν 2,8 εκατομμύρια.

Όλα αυτά συνθέτουν το τεράστιο ανθρώπινο κόστος που επιφέρουν ο πόλεμος και οι διώξεις παγκοσμίως: τα 65,6 εκατομμύρια σημαίνουν ότι κατά μέσο όρο 1 στους 113 ανθρώπους σε όλο τον κόσμο βρίσκεται σήμερα εκτοπισμένος – ένας πληθυσμός που ξεπερνά αυτόν της 21ης πολυπληθέστερης χώρας στον κόσμο, του Ηνωμένου Βασιλείου.

“Από κάθε άποψη, πρόκειται για έναν απαράδεκτα υψηλό αριθμό, και καταδεικνύει με τρόπο ηχηρό την μεγάλη ανάγκη που υπάρχει για αλληλεγγύη και για έναν κοινό σκοπό, την πρόληψη και την επίλυση κρίσεων. Επίσης θα πρέπει να διασφαλίσουμε όλοι μαζί ότι οι πρόσφυγες, οι εσωτερικά εκτοπισμένοι και οι αιτούντες άσυλο όλου του κόσμου λαμβάνουν την κατάλληλη προστασία και βοήθεια για όσο διάστημα επιζητούνται λύσεις”, δήλωσε ο Ύπατος Αρμοστής του ΟΗΕ για τους Πρόσφυγες Filippo Grandi. “Πρέπει να κάνουμε κάτι καλύτερο για αυτούς τους ανθρώπους. Αυτό που χρειάζεται σε έναν κόσμο που βρίσκεται σε σύρραξη είναι αποφασιστικότητα και θάρρος, όχι φόβος.”

Ένα από τα σημαντικά ευρήματα της έκθεσης είναι ότι ο αριθμός των πρόσφατα εκτοπισμένων παραμένει σε πολύ υψηλά επίπεδα. Από τα 65,6 εκατομμύρια που έχουν αναγκαστεί να εκτοπιστούν παγκοσμίως, 10,3 εκατομμύρια εκτοπίστηκαν μέσα στο 2016, από τους οποίους τα 2/3 (6,9 εκατομμύρια) τράπηκαν σε φυγή στο εσωτερικό της χώρας τους. Αυτό σημαίνει ότι ένας άνθρωπος εκτοπίζεται κάθε τρία δευτερόλεπτα – σε μικρότερο διάστημα από αυτό που χρειάζεται για να διαβάσει κανείς αυτή την πρόταση.

Παράλληλα, η επιστροφή των προσφύγων και των εσωτερικά εκτοπισμένων στις εστίες τους, σε συνδυασμό με άλλες λύσεις όπως η επανεγκατάσταση σε τρίτες χώρες, σημαίνει ότι για ορισμένους υπήρξε προοπτική το 2016 να βελτιωθεί η κατάστασή τους. Συνολικά, περίπου 37 χώρες υποδέχτηκαν 189.300 πρόσφυγες στο πλαίσιο της επανεγκατάστασης. Περίπου 500.000 άλλοι πρόσφυγες μπόρεσαν να επιστρέψουν στην πατρίδα τους και περίπου 6,5 εκατομμύρια εσωτερικά εκτοπισμένοι μπόρεσαν να επιστρέψουν στις εστίες τους – αν και πολλοί δεν επέστρεψαν σε τόσο ιδανικές συνθήκες και το μέλλον τους παραμένει αβέβαιο.

Σε παγκόσμιο επίπεδο, η πλειοψηφία των προσφύγων – το 84% – βρισκόταν σε χώρες μικρού ή μεσαίου εισοδήματος στα τέλη του 2016, με έναν στους τρεις (4,9 εκατομμύρια) να φιλοξενείται στις λιγότερο αναπτυγμένες χώρες του κόσμου. Αυτή η τεράστια ανισότητα καταδεικνύει αρκετά θέματα, όπως τη συνεχιζόμενη έλλειψη διεθνούς συναίνεσης στο θέμα της υποδοχής προσφύγων και την εγγύτητα πολλών φτωχών χωρών σε περιοχές όπου μαίνονται συγκρούσεις. Καταδεικνύει επίσης την ανάγκη να δοθεί τεράστια στήριξη και χρηματοδότηση στις χώρες και τις κοινότητες που στηρίζουν τους πρόσφυγες και άλλους εκτοπισμένους ανθρώπους. Η απουσία αυτής της στήριξης και χρηματοδότησης μπορεί να επιφέρει αστάθεια και να επηρεάσει το σωτήριο έργο των ανθρωπιστικών οργανώσεων, ή να οδηγήσει σε εκ νέου εκτοπισμό.

Από πλευράς πληθυσμού, η Συρία εξακολουθεί να έχει τον μεγαλύτερο αριθμό εκτοπισμένων στον κόσμο, με 12 εκατομμύρια (σχεδόν τα 2/3 του πληθυσμού της) να έχουν εκτοπιστεί στο εσωτερικό της χώρας ή να έχουν διαφύγει σε άλλες χώρες ως πρόσφυγες ή αιτούντες άσυλο. Αφήνοντας στην άκρη την μακρόχρονη κατάσταση των Παλαιστίνιων προσφύγων, η Κολομβία (7,7 εκατομμύρια) και το Αφγανιστάν (4,7 εκατομμύρια) παραμένουν η δεύτερη και τρίτη στη σειρά χώρες με τον μεγαλύτερο πληθυσμό εκτοπισμένων. Ακολουθεί το Ιράκ με 4,2 εκατομμύρια και το Νότιο Σουδάν (όπου ο αριθμός των εκτοπισμένων αυξάνεται με τον ταχύτερο ρυθμό παγκοσμίως, με 3,3 εκατομμύρια να έχουν εγκαταλείψει τις εστίες τους ως τα τέλη του 2016).

Τα παιδιά, που αποτελούν τους μισούς πρόσφυγες στον κόσμο, εξακολουθούν να φέρουν ένα δυσανάλογο βάρος των δεινών του ξεριζωμού, κυρίως λόγω της αυξημένης ευαλωτότητάς τους. Είναι τραγικό ότι 75.000 αιτήματα ασύλου έχουν υποβληθεί από παιδιά που ταξίδευαν μόνα τους ή ήταν χωρισμένα από την οικογένειά τους. Σύμφωνα με την έκθεση, ακόμα και αυτός ο αριθμός πιθανότατα δεν απεικονίζει με ακρίβεια την πραγματική κατάσταση.

Η Ύπατη Αρμοστεία εκτιμά ότι τουλάχιστον 10 εκατομμύρια άνθρωποι δεν είχαν υπηκοότητα ή διακινδύνευαν να γίνουν ανιθαγενείς στα τέλη του 2016. Ωστόσο, σύμφωνα με στοιχεία που έχουν καταγράψει οι κυβερνήσεις και έχουν δοθεί στην Υ.Α., οι ανιθαγενείς περιορίζονται στα 3,2 εκατομμύρια σε 75 χώρες.

Η Έκθεση Παγκόσμιες Τάσεις είναι μια στατιστική αξιολόγηση του αναγκαστικού εκτοπισμού και ως εκ τούτου δεν καταγράφονται αρκετές βασικές εξελίξεις που συνέβησαν στον προσφυγικό κόσμο το 2016. Σε αυτές περιλαμβάνονται η αυξημένη πολιτικοποίηση των ζητημάτων ασύλου σε πολλές χώρες και οι αυξανόμενοι περιορισμοί στην πρόσβαση σε μέτρα προστασίας σε ορισμένες περιοχές. Δεν περιλαμβάνονται επίσης κάποιες θετικές εξελίξεις, όπως η ιστορική σύνοδος για τους Πρόσφυγες και τους Μετανάστες τον Σεπτέμβριο του 2016, η Δήλωση ορόσημο της Νέας Υόρκης που ακολούθησε, η νέα ολιστική προσέγγιση για τη διαχείριση του εκτοπισμού που εγκαινιάστηκε στο πλαίσιο του Ολοκληρωμένου Πλαισίου Προσφυγικής Ανταπόκρισης, και η τεράστια γενναιοδωρία των κρατών υποδοχής και των κυβερνήσεων-δωρητών απέναντι στους πρόσφυγες και σε άλλους εκτοπισμένους πληθυσμούς.

Η Ύπατη Αρμοστεία του ΟΗΕ για τους Πρόσφυγες δημοσιεύει την έκθεσή της Παγκόσμιες Τάσεις κάθε χρόνο βασιζόμενη σε δικά της στοιχεία, σε στοιχεία που λαμβάνει από τον εταίρο της το Κέντρο Παρακολούθησης του Εσωτερικού Εκτοπισμού, και στοιχεία που συγκεντρώνονται από τις κυβερνήσεις.

 

https://el.wikipedia.org

https://www.unhcr.org/gr/5534